රොබට් නොක්ස් නම් ඉංග්රීසී ජාතිකයා දෙවැනි රාජසිංහ ( 1634-1686) රජ කාලයේ අවුරුදු19 මාස 6ක් පමණ උඩරට රාජධානියේ සිරකරුවකු ව සිටි ඉංග්රීසි ජාතිකයෙක්. රොබට් නොක්ස් සිංහල රජුන්ගේ සිරකරුවකු බවට පත්වනුයේ, අතීත කොට්ටියාරම හෙවත් වත්මන් ත්රිකුණාමලයේ “මූතුර් ” වලදී. රොබට් නොක්ස් ලංකාවේ සිරගතව සිටි මුල් කාලයේදී එක් මහල්ලෙක් කොලඹ පෘතුගීසින් ගේ කොටුවට පහර දුන් සමයේ ලැබුණු බයිබලයක් ඔහුට විකුනයි. රොබට් නොක්ස් ඉතා ආශාවෙන් මේ බයිබලය මිලදී ගෙන කියවයි. මේ බයිබලය ලියා තිබුනේ පෘතුගීසි භාෂාවෙන් විය නොහැක. එසේම ඉංග්රීසි භාෂාවෙන්ද විය නොහැක. බොහෝ විට එය ලතින් බසින් ලියවුණු බයිබලයක් විය යුතුය. එතරම් උගත් කමක් නොතිබුණු කනිෂ්ඨ නාවිකයෙකු වූ රොබට් නොක්ස්ට ලතින් භාෂා දැණුම තිබුනේද ?
Sunday, January 11, 2026
රොබට් නොක්ස් දුටුු ලංකාව
Saturday, January 10, 2026
ලෙනින්ව සුරුවමක් කර ගැනීම
වරක් මම ලෙනින් ග්රෑඩ් නගරයේ ( වර්තමාන සෙන් පීටස්බර්ග්) අති දැවැත්ත ලෙනින් ගේ ප්රතිමාවක් දැක්කා. ඒකේ පාමුල මම පොඩියි. මේ දැවැත්ත ලෙනින් පිලිරුව වයිට්ස් නයිට්ස් චිත්රපටයේත් තියනවා............................... කීව් නගරයේ දුම්රියපොළ අවන්හලක මාත් වර්තමානයේ ලන්ඩන් වල ජීවත් වන බන්දුල පට්ටියගේත් පිල්මේනී කමින් හිටියා. එතකොට සමර් හොලිඩේ එක. ලංකාවට යන්න ප්ලේන් ටිකට් නෑ. එතන තිබ්බා ලෙනින් ගේ පිලිරුවක්. මම විහිලුවට බන්දුලට කිව්වා උඹ මේ ලෙනින් ගේ ප්රතිමාවට නැග්ගොත් පැය 24 ක් ඇතුලත ලංකාවට යන්න පුලුවන් කියලා. ඒ තරමට ඒ කාලේ රාජ්යය ලෙනින්ට ගෞරව කලා. කෙනෙක් ලෙනින් ගේ ප්රතිමාවට නැග්ගොත් ඒක සැක්රිලේජ් එකක් තරම්. ...............විනිට්සා නගරයේ මාත් ලංකාවේ යාලුවෙකුත් ඇවිදිමින් යන කොට ලෙනින් ගේ විශාල ප්රතිමාවක් බවුසර් ගෙනල්ලා හෝදනවා. මගේ යාලුවා කිව්වා " යම් දවසක මේ ප්රතිමා හදපු මිනිස්සුම මේ ප්රතිමා ගලවලා දමයි කියලා. මට ඒ වෙලාවේ හිතුනේ ඒක මොන අතාර්කික කතාවක් ද කියලා. ඒ වෙනෙ කොටත් ලෙනින් සුරුවමක්. ලංකාවේ බුදු කාමර වගේ ලෙනින් කාමර රාජ්ය කාර්යාල වලත් තිබ්බා..................... සෝවියට් දේශය බිඳ වැටිලා මිනිසුන් ලෙනින් ප්රතිමා ගලවන කොට මට මගේ මිතුරාගේ කතාව මතක් උනා. අපේ ජීවිත කාලය තුලදී මිනිසුන් ගේ චින්තනය වෙනස් වීම දැක්කා. ........................මීට වසර පහකට උඩදී රුසියන් මූලයන් තියන කැනේඩියානු නීතීඥයෙක් රුසියාවේ වැකේෂන් ගිහින් ආවා. ඔහු මට කිව්වා වර්තමාන රුසියානු තරුණ පරපුරේ බොහෝ දෙනෙක් ලෙනින්ව දන්නේ නෑ කියලා. එහි සත්ය අසත්යතාව මම දන්නේ නෑ නමුත් මිනිස්සු අද ඊයේ වන්දනා කල දේවල් අද බිඳ දමනවා.
Friday, January 9, 2026
වාසිටි පුලන්නෝ බිහි කිරීම
වරක් මම ලංකාවේ පුද්ගලික විශ්ව විද්යාලයකට ගියා දේශනයකට. ඒ විශ්ව විද්යාලයේ ළමුන් ඉතාම පිලිවෙලට ඇඳුම් ඇඳලා එතන ලස්සන වයිබ් එකක් තිබ්බා. ඒ විශ්ව විද්යාලයේ හිටියේ සල්ලිකාරයන් ගේ ළමයි විතරක් නෙවෙයි. ලංකා සමාජයේ සාමාන්ය රැකියා කරන මිනිසුන් ගේ ළමුන් පවා හිටියා. මට මතක් උනේ ඇමරිකාවේ / කැනඩාවේ විශ්ව විද්යාල.
අයිවර් ජෙනිංස් පේරාදෙනිය හැදුවේ කේම්බ්රිජ් මොඩ්ල් එකට. ඔහුට අවශ්ය උනා උසස් ලෙවල් එකක් එතන maintain කරන්න පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයට මුල් කාලයේ සිසු සිසුවියන් ආවේ බෙන්ස් , එම් ජී වාහන වලින්. නේවාසිකාගාරයේ කෑවේ හැඳි ගෑරැප්පු වලින්. විශේෂ සංස්කෘතික ලෙවල් එකක් මේන්ටේන් කලා. 1977 අගෝස්තු මාසයයේ 16 දින එල්විස් ප්රෙස්ලි මැරුනම පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයේ සිසුවියෝ කළු ඇඳගෙන දේශන වලට ආවා. මේවා අධිරාජ්යවාදී වැඩ, වැඩවසම් චින්තනය කියලා දේශීය ගං කබරයෝ ග්රාමීය පසුගාමීත්වය පේරා වලට ගෙන එනවා. හැඳි ගෑරැප්පු සංස්කෘතිය වෙනුවට එන්නේ ගං කබර සංස්කෘතිය. පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයේ නවකයන්ට ඩෙනිම් කලිසම් අඳින්න තහනම් වෙනවා. පේරා වලේ පෙන්වූ නාට්යක කිස් එකක් දුන්නා කියලා සිසුන් නළුවන්ව මරාගෙන කන්න හදනවා. කොට කලිසමක් ඇඳගෙන ආවා කියලා වෛද්යවරයෙකුට පහර දෙනවා. දශක කීපයක් තුල සංස්කෘතික පසුගාමීත්වයක් පේරාදෙනියේ ආවේ කොහොමද ?
ලංකාවේ රාජ්ය විශ්ව විද්යාල වල ලස්සනට ඇඳ පැලඳ ගත්ත තරුණ වයිබ් එක නැත්තේ ඇයි කියන එක ගැටළුවක්. මගේ පවුලේ කිට්ටුවන්තියක් පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයට ඉගන ගන්න ගියා. ඇය පාසල් ගියේ සෙන්ට් බ්රිජට්ස් එකට. පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයට ඇය ගියේ සායම් ගිය ගවුමක් සහ සෙරෙප්පු දාගෙන. රැග් සීසන් එකේ පාසල මොකක්ද කියලා ඇහුවම ඇය කිව්වේ ඇය ඉගන ගත්තේ කළුබෝවිල විද්යාලයේ කියලා. විශ්ව විද්යාල කාලය තුල ඇයට තමන් කැමති ලෙස අඳින්න පලදින්න ලැබුනේ නෑ. මේ කතාව මට ලඟදී කිව්වම මම ඇයට කිව්වා ඉතා ශෝභන සහ මනස්කාන්ත විය යුතු තරුණ සරසවි ජීවිතය මානසික රෝගීන් පිරිසක් විසින් ඔබලාගෙන් උදුරාගෙන තිබෙනවා කියලා.
මගේ පුතා ඉගන ගත්තේ කැනඩාවේ යෝක් විශ්ව විද්යාලයේ. ඔහු විශ්ව විද්යාලයට ඇඳගෙන ගියේ සමහර විට වියදම වැඩියි කියා මා කන් කෙඳිරිගෑ මිලට ගත් ඇඳුම්. ඔහුගේ වයසේ සිසු සිසුවියන් ඉතා අලංකාර ලෙස ඇඳ පැලඳගෙන විශ්ව විද්යාලයේ සිටි අයුරු මට තවමත් මතකයි.
විශ්ව විද්යාලයක තරුණ ජීවිත කියන්නේ ජීවිතයේ වටිනාම අවධියක්. ඒ කාලය තුල යම් කණ්ඩායමක් විසින් සමානාත්මතාවය කියා සායම් ගිය චීත්ත ගවුම් , හම ගිය කලිසම් සහ සෙරෙප්පු දාන්නට බල කරනවා නම් එතන තියන හීනමානය සහ පසුගාමීත්වය පරාජය කල යුතුයි.
පහත වැකිය ලියා තිබෙන්නේ චාරක කහඳව විසින්. ඔහු ඉදිරිපත් කරන අදහස වැදගත්.
................ යුනිවසිටි කියන්නේ ලෙක්චර්ස් නෙමෙයි. Art and Tradition වලට. මට නං ලැජ්ජයි ලංකාවෙ යුනිවසිටි වලට සුද්දෙක් එක්කං යන්න. අපි ලංකාවෙ යුනිවසිටි ලස්සනට හදන්න ඕනෑ. පොශ් කල්චර්ස් ට්රැඩිසන් රජයේ යුනිවසිටි තුල හදන්න ඕනෑ. සෙරෙප්පු කටු දාං, බාටා දාං, රැවුල වවං ගජේ ගහන මන්දපෝසිතයෝ විශ්ව විද්යාල වලිං එලියට දාල හරි යන්නේ නෑ. විශ්ව විද්යාල ලස්සනට හදලා, ලෙගසි මතු කරලා, ට්රැඩිසං හදලා, ඉන්ට නැසනල් ලමයි හා ඉන්ට නැසනල් ගුරුවරු ගැවසෙන තැං බවට පත් කරලා ගමේ උං අප්ඩේට් කරලා, පොස් කරලා, පොලිස් කරලා, ඇග පත හදලා, ස්ටයිල් කරලා, පෞරෂය හා ආත්ම විශ්වාසය හදලා, ක්රියේටිවිටි අප් කරලා, එළියට දාන තැං බවට පත් කරන්න ඕනෑ. කට පාඩං කරලා කරලා විබාග පාස් කරලා එළියට දාන තැං බවට නෙමෙයි. by Charaka Kahandawa).
හොල්මන් සහ අවතාර
බොහෝ දෙනෙකු හොල්මන් සහ අවතාර විශ්වාස කරන අතර පුද්ගලික අත්දැකීම් ඇති අතර, විද්යාත්මක එකඟතාවය නම් අවතාර සැබෑ බවට නිශ්චිත සාක්ෂි නොමැති බවයි
Wednesday, January 7, 2026
සරණපාලා අතික්රමණය කල වෛද්ය වෘත්තිය
වරක් මහාචාර්ය කාලෝ කිව්වා ලංකාවේ වෛද්ය වෘත්තිය කොලිටි එකක් නැති දෙකේ කොලේට වැටුනේ පාදඩ පන්තියෙන් ආපු එවුන් දොස්තරලා වීමෙන් පසු කියලා. සමාජවාදී චින්තනයක් තිබූ කාලෝ එසේ කීම අප පුදුමයට පත් කලා. නමුත් සමහර කේස් ස්ටඩීස් බලන කොට කාලෝ ගේ කතාවේ යම් ඇත්තක් තියනවා. මරදන්කඩවල ප්රදේශයේ සිට නිදහස් අධ්යාපනය ලබා වෛද්ය විද්යාලයට පැමිණ වෛද්ය උපාධිය ලබාගත් ඉන්දික සුදර්ශන බාලගේ ගේ පියා රියෑදුරෙකි. ඔහුද එන්නේ පීඩිත පන්තියෙනි. එසේ ඉහලට ආ ඔහු තමන් මෙන්ම පීඩිත පන්තියෙන් ආ ඇඟලුම් සේවිකාවක අමානුෂික ලෙස දූෂණය කර හයවැනි මහලෙන් බිමට තල්ලු කර කෲර ලෙස ඝාතනය කරනවා. අද වකුගඩු ජාවාරම / බාල බෙහෙත් ජාවාරම් කරන වෛද්යවරුන් ගේ ඉතිහාසය බැලුවමත් මේ දේ පෙනී යනවා.
ඈත පිටිසර ගමක ඉඳන් වෛද්ය විද්යාලයට ගිහින් දොස්තර කෙනෙකු වූ සරණපාල තුල මාන්නය අධිකයි. සරණපාල තමන් උපන් පංතියේම දුප්පතුන්ට පහත් අකාරයෙන් සලකනවා. දුප්පත් සරං ඇඳගෙන එන ලෙඩ්ඩුන්ට කතා කරන්නේ ඕයි , තමුසේ කියලා. මොකද දුප්පත් සරංකාරයෝ දකින කොට ඔහු අවිඥාණිකව දකින්නේ තමන් ගේ දුප්පත් පියා. ඒ දුප්පත් අතීතයට ඔහු වයිර කරනවා. ඒ නිසා පීඩිතයෙකුව උපන් සරණපාල කෙලවන්නේ පීඩිතයන්ටමයි.