ලම්භකර්ණ වංශිකයන්ගේ සහ මෞර්ය වංශිකයන්ගේ සටන්

ලම්භකර්ණ වංශය පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය පාලනය කළ වඩාත්ම බලපෑම් සහගත සහ දීර්ඝතම රාජවංශයකි. ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කරවීමේදී ඒ සමඟ පැමිණි ක්ෂත්‍රිය කුලයකින් මොවුන් පැවත එන බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 65 දී වසභ රජතුමා විසින් පළමුවන ලම්බකර්ණ රාජවංශය ආරම්භ කළ අතර, එතැන් සිට මහනුවර යුගය දක්වාම ලක්දිව පාලනය කළ රජවරුන්ගෙන් බහුතරයක් මෙම වංශයට නෑකම් කීවේය.  ලම්භකර්ණ"    නමෙහි අර්ථය   දිගු කන් ඇති (ලඹ සවන් ඇති) අය යන්නයි. පළමු ලම්බකර්ණ රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 65 – 436) වසභ රජුගෙන් ආරම්භ වී අනුරාධපුර යුගයේ පාලකයින් රැසක් බිහි කළේය. I වන ගජබාහු, මහසෙන් සහ කිත්සිරිමෙවන් වැනි   රජවරු මේ යුගයට අයත් වේ.  දෙවන ලම්බකර්ණ රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 684 – 1597) මානවම්ම රජතුමා විසින් (ක්‍රි.ව. 684 දී) නැවත පිහිටුවන ලදී. අනුරාධපුරයේ අගභාගය, පොළොන්නරුව, දඹදෙණිය, යාපහුව, කුරුණෑගල, ගම්පොළ සහ කෝට්ටේ යුගයන්හි පාලකයෝ මෙයට අයත් වූහ. I වන පැරකුම්බාහු, II වන පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු සහ VI වන පරාක්‍රමබාහු වැනි ප්‍රබල රජවරු මෙයට අයත් වෙති. 

පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ (විශේෂයෙන් අනුරාධපුර යුගයේ) රාජ්‍ය බලය ලබා ගැනීම සහ තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ලම්භකර්ණ වංශිකයන් (ලැමැණි) සහ මෞර්ය වංශිකයන් (මෝරිය) අතර සියවස් ගණනාවක් පුරා දරුණු දේශපාලන ඝට්ටන, කුමන්ත්‍රණ සහ සිවිල් යුද්ධ පැවතුණි.  මෙම වංශ දෙකම ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කරවීමේදී ඒ සමඟ පැමිණි ප්‍රභූ පරම්පරාවන්ගෙන් පැවත එන බව විශ්වාස කෙරේ.   

ලම්භකර්ණ සහ මෞර්ය වංශිකයන් අතර පැවති ප්‍රධාන ගැටුම් සහ යුදමය තත්ත්වයන් මෙසේ පෙළගැස්විය හැකිය: මෞර්ය වංශිකයෙකු ලෙස සැලකෙන ඉලනාග රජතුමා (ක්‍රි.ව. 35-44) තිසා වැවේ ස්නානය කර පැමිණෙන විට, මාළිගාවේ ඉහළ නිලතල දැරූ ලම්භකර්ණ වංශිකයන් චාරිත්‍රානුකූලව ඔහු පෙරගමනට පැමිණ සිටියේ නැත.  මෙයින් කෝපයට පත් රජු, ලම්භකර්ණ වංශිකයන්  චණ්ඩාලයන් (එකල පහත් යැයි සම්මත කුලයක්) යටතේ බලහත්කාරයෙන් මහා මාර්ග තැනවීමේ වැඩ සඳහා ගත්තේය. තමන්ට සිදුවූ නින්දාවට පළිගැනීමක් ලෙස ලම්භකර්ණ වංශිකයන් එකතු වී රජුට විරුද්ධව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කර, රජු සිරකර තබා අනුරාධපුරයේ බලය අල්ලා ගත්හ. සිරෙන් පැනගිය ඉලනාග රජු දකුණු ඉන්දියාවට ගොස් සේනාවක් රැගෙන විත් 'හංකාරපිටිය' නම් ස්ථානයේදී ලම්භකර්ණයන් සමඟ දරුණු යුද්ධයක් කර ඔවුන් පරදා නැවත සිහසුන ලබා ගත්තේය. එහිදී අල්ලාගත් ලම්භකර්ණයන්ගේ නාස් සහ ඇඟිලි කැපීමට රජු නියෝග කළේය.  

පළමුවන ලම්භකර්ණ රාජවංශය ක්‍රි.ව. 436 දී ෂඩ් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණය නිසා බිඳ වැටුණු පසු, එම ද්‍රවිඩ පාලකයන් පලවා හැර රට බේරාගත්තේ මෞර්ය වංශික ධාතුසේන කුමාරයාය. ධාතුසේන රජුගෙන් පසු කාශ්‍යප, මුගලන් වැනි රජවරුන් යටතේ මෞර්ය වංශය බලවත් වූ අතර, මේ කාලය පුරාම බලය අහිමි වූ ලම්භකර්ණ වංශිකයන් මෞර්යයන්ව බලයෙන් පහ කිරීමට නිරන්තරයෙන් උපක්‍රම සහ යුද ශක්තිය සෙවීය.  

ලම්භකර්ණ සහ මෞර්ය වංශ අතර පැවති දරුණුතම සහ විනාශකාරීම සිවිල් යුද්ධය ඇවිළුණේ ක්‍රි.ව. 630-650 කාලයේදීය.  අග්ගබෝධි සහ දාඨෝපතිස්ස අතර සිවිල් යුද්ධය (ක්‍රි.ව. 7 වන සියවස).  (මෞර්ය පාර්ශවය: III වන අග්ගබෝධි රජු / ලම්භකර්ණ පාර්ශවය: දාඨෝපතිස්ස -ළැමිණි දළුපත්තිස්ස).  මොවුන් දෙදෙනා රාජ්‍ය බලය සඳහා මාරුවෙන් මාරුවට දකුණු ඉන්දියාවෙන් කුලී හේවායන්  ගෙන්වා ගනිමින් අනුරාධපුරය තුළ දරුණු යුද්ධ කිහිපයක්ම කළහ. මෙහිදී අනුරාධපුර නගරය, වෙහෙර විහාර සහ මහා ස්තූප පවා කොල්ලකෑමට ලක්විය. අවසානයේදී මෞර්යයන් පරදා ලම්භකර්ණ වංශික දාඨෝපතිස්ස බලය තහවුරු කරගත්තේය.  

මෙම යුද්ධය ලාංකීය ඉතිහාසයේ "අඳුරු යුගයක" ආරම්භය ලෙස සනිටුහන් වන අතර, මෙරට දේශපාලනයට දකුණු ඉන්දීය කුලී හේවායන් මහා පරිමාණයෙන් මැදිහත් කරගත් පළමු අවස්ථාව ද මෙය වේ. මෙම සිවිල් යුද්ධයේදී  යුද්ධයට අවශ්‍ය මුදල් (කුලී හේවායන්ට ගෙවීම් සඳහා) සොයා ගැනීමට දෙපාර්ශවයම අනුරාධපුරයේ පූජනීය විහාරස්ථාන කොල්ලකෑම කරන ලදි.  දාඨෝපතිස්ස රජු  මහා විහාරය, ජේතවනය සහ අභයගිරිය යන මහා විහාර තුනේම තිබූ රන් රිදී සේසත් සහ වටිනා වස්තූන් මෙන්ම රජමාළිගාවේ තිබූ පරම්පරාගත දේපළ ද බලහත්කාරයෙන් පැහැර ගත්තේය. ථූපාරාමයේ රන් කොත් පවා ඔහු ගලවා ගත් බව චූලවංශයේ සඳහන් වේ.  

 III වන අග්ගබෝධි, දාඨෝපතිස්ස සහ කස්සප කුමරු අතර පැවති යුද්ධයේදී සිදුවූ විශේෂිත සටන් කිහිපයක් චූලවංශයේ විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත. දාඨෝපතිස්ස කුමරු අනුරාධපුරය ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාවේදී, අග්ගබෝධි රජුගේ සේනාවන් ථූපාරාම විහාර පරිශ්‍රය ආරක්ෂක බළකොටුවක් ලෙස භාවිත කළහ. එහිදී සිදුවූ දරුණු සටනේදී ථූපාරාමයේ රන් කොත් සහ වටිනා පාත්‍ර කොල්ලකෑමට ලක්විය. 

අග්ගබෝධි රජු රුහුණට පලාගිය පසු, කස්සප කුමරු මලය රට (කන්ද උඩරට) කඳුකර ප්‍රදේශ කේන්ද්‍ර කරගනිමින් දාඨෝපතිස්සගේ දමිළ සේනාවලට එරෙහිව සැඟවී පහරදීමේ (Guerrilla warfare) උපක්‍රම භාවිත කළේය. තීරණාත්මක අවසාන සටන ක්‍රි.ව. 650 සිදුවිය.  කස්සප කුමරු විසින් රුහුණෙන් සහ මලය රටින් එකතු කරගත් සිංහල සේනාවන් මෙහෙයවා අනුරාධපුර නගරයෙන් පිටතදී දාඨෝපතිස්සගේ ප්‍රධාන දමිළ සේනාංකය වටකර සහමුලින්ම විනාශ කරන ලදී. මෙම සටනින් දාඨෝපතිස්ස රජු පරාජය වී මියගිය බව හෝ ඉන්දියාවට පලාගිය බව ඉතිහාසයේ දැක්වේ. 

මෙම සටන් නිසා අනුරාධපුර රාජධානියේ ආර්ථිකය සහ මහා භාණ්ඩාගාරය සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් විය. දකුණු ඉන්දීය දමිළ කුලී හේවායන් රට තුළ අතිශය බලවත් වූ අතර, ඔවුන් රාජ්‍ය පාලනයට සහ රජවරුන් පත් කිරීමට ඍජුවම බලපෑම් කරන්නට විය. මෞර්ය සහ ලම්භකර්ණ වංශිකයන් අතර පැවති සියවස් ගණනාවක යුද්ධය නිමාවට පත්වූයේ ක්‍රි.ව. 684 දීය. එහිදී ලම්භකර්ණ වංශික මානවම්ම කුමරු දකුණු ඉන්දියාවේ පල්ලව රාජ්‍යයේ හමුදා ආධාර ලබාගෙන ලංකාව ආක්‍රමණය කර, එවකට පාලකයා වූ මෞර්ය වංශික නිලධාරීන් සහ සේනාවන් සහමුලින්ම පරාජය කළේය. මෙම යුද්ධයෙන් පසු මෞර්ය වංශයේ දේශපාලන බලය සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වූ අතර, ලක්දිව දෙවන ලම්භකර්ණ රාජවංශය ස්ථාපිත විය.  මෙම වංශ දෙක අතර පැවති බල අරගලය නිසා රට අභ්‍යන්තරිකව බෙහෙවින් දුර්වල වූ අතර, එය දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණිකයන්ට ලංකාව ආක්‍රමණය කිරීමට පහසු මඟක් ද පාදා දුන්නේය.

ලම්භකර්ණ වංශිකයන්  සහ මෞර්‍ය වංශිකයන් අතර ගැටුම් පෙන්වා දෙන්නේ අශෝක අධිරාජ්‍යාගේ භූ දේශපාලනික ක්‍රියාදාමයන් ය​. අශෝක අධිරාජ්‍යයා දිග් විජය නවතා ධර්ම  යුද්ධය් ආරම්භ කල අතර ධර්ම යුද්ධයේ අරමුණ වූයේ කඩුවෙන් නොව මතවාදීම රාජ්‍යන් අවනත කර ගැනීමයි. කෙසේ වෙතත් අශෝක අධිරාජ්‍යාගේ විදේශික දූත පිරිස් පසුකාලීනව සියවස් ගනනාවක් පුරා ලංකාවේ බලය අල්ලාගෙන සිටි බව මෙයින් පෙනී යයි. තවද ලම්භකර්ණ වංශිකයන්ගේ සහ මෞර්‍ය වංශිකයන්ගේ සටන් නිසා ආදි ලංකාව තුල සිවිල් යුද්ද හට ගත් බව මේ අනුව පෙනී යයි.